Ruben gesels oor wilde diere langs die pad: Die leeu (Panthera leo)

Maats, julle ken al die stories oor koning leeu - hy is die slimste van al die diere, hy kan sinvolle planne maak om ander uit die moeilikheid te kry, sy woord is wet en almal luister na die koning, selfs die stoutste diere in die diereryk.

Die leeu is al eeue lank ’n simbool van dapperheid en krag. Hy is bekend as die koning van die diere, maar ook as vuilbaard, terwyl hy onder sekere stamme bekend staan as die ou slappoot of die ou snuffelaar en vir dié wat die leeu en sy gewoontes ken, sal kan saamstem dat almal baie beskrywende name is. 

Die woord leeu, is afgelei van die Latynse leo en die antieke Griekse leon. Die plaaslike name wat in Suider-Afrika gebruik word sluit in: ngonyama in Zoeloe, tau in Suid-Sotho, shumba in Shona en simba in Swahili.

Uit Oerwoud en Vlakte van Sangiro, is seker die boek wat die meeste daartoe bygedra het dat die Suid-Afrikaner besef het dat die leeu werklik die koning van die diere is.

Sangiro laat sy lesers saamleef met 'n hoogs intelligente dier, wat soos dit 'n koning betaam, 'n ware heer in die jagveld is.

Volgens WRC Wallis (1860) was die leeu vroeër inheems in baie lande, maar hulle het later uitgewyk voor die ontwikkelende beskawing. Harris skryf van leeus wat o.m. in Griekeland, die hele klein-Asië en Indië voorgekom het. 

Die ou Romeine het blykbaar geen probleme gehad om leeus vir hul arenavertonings te bekom nie. Volgens ou geskrifte is daar tot 'n honderd leeus in een vertoning van die gras af gemaak.

Teen die derde eeu n.C. was die Romeine egter verplig om wetgewing uit te vaardig wat 'n verbod op die vang of doodmaak van leeus geplaas het, nadat veral die Arabiere van Noord-Afrika die leeus teen 'n geweldige tempo begin uitroei het.

Leeus word vandag in Afrika en in die Gir-woud van Indië aangetref.   

Leeus word in die natuur tussen 10 en 14 jaar oud, terwyl dié in gevangenskap tot oor die 20 jaar oud kan word. In die natuur sal leeumannetjies selde ouer as tien jaar word, weens die beserings wat hulle gedurig in gevegte met mekaar opdoen en wat hul lewensduur verkort. 

Leeus geniet 'n warm klimaat, is 'n sosiale spesie en word soms in groot troppe aangetref. Leeus is liefdevol. Hulle rus maklik 20 uur per dag en hulle het dieselfde gewoontes as huiskatte - hulle raak baie aan mekaar, skuur met hulle lywe en koppe teen mekaar, lek mekaar en spin. 

Toegerus met kragtige bene, ’n sterk kakebeen en 8cm-lange slagtande, kan ’n leeu groot prooidiere plattrek. Leeus jag gewoonlik in die nag, maar anders as die meeste ander lede van die katfamilie, is dit nie eienaardig om hulle in die dag te sien vang nie.

Die meeste plantetende diere, waaronder die kleiner boksoorte, die groot boksoorte soos gemsbokke, kameelperde, koedoes, ens., asook buffels, wildebeeste, jong seekoeie en jong olifante deel uitmaak van die leeu se spyskaart.  

Met die vang van die groter en gevaarliker diere, neem die hele trop gewoonlik aan die jag deel, maar dit bly nog die wyfies wat die meeste van die werk doen.

Gedurende die jag maak 'n leeu hoofsaaklik op sy gehoor- en gesigsvermoë staat. Hy bekruip sy prooi en spring dan op sy rug en breek die prooi se nek met een van sy kragtige voorpote. 'n Leeu hardloop ook byna nooit agter sy prooi aan nie, maar dit is moeilik om sy jagmetodes só eenvoudig te beskryf, want dit verskil van gebied tot gebied en hang baie daarvan af watter soort dier sy prooi is.

Die wyfie is vir sowat 105 dae dragtig en 'n werpsel bestaan uit twee tot ses welpies. Wyfies voed hul eie en mekaar se welpies vir tot ses maande. Na die geboorte word welpies ses weke weggesteek, waarna moeders hulle na die trop se ander jong leeus toe bring. Die jonges bly tot drie jaar afhanklik van die organisatoriese sukses van die trop.

Leeus word beskou as deel van die "Groot Vyf" in Suid-Afrika. Hulle is vandag nog 'n simbool van krag en koninklikheid. 

Foto's: Internet